R0 – karteczki na biurko

Wszystkie wzory zweryfikowane wobec wiki/formulas/recipe-calculation-formulas.md (drukowany Palmer „Jak warzyć piwo", metryczny) + BJCP Study Guide. Metryka: kg / L / PKL.

musisz umieć z głowy

1 · Zasyp z docelowego OG – koń roboczy R0

kg = (punkty OG × litry) / (PKL × sprawność)

Punkty OG = część dziesiętna × 1000. OG 1.048 → 48 punktów.
Sprawność domyślna 75% (Palmer: średnia dla piwowara domowego przy batch sparge).

PKL (max yield, Tab. 18.4)
Pilzneński / lager / pszeniczny309
Roasted barley300
Crystal 15 / Crystal 75 / czekoladowy292 / 284 / 284

Weissbier 20 L, OG 1.048, 75%:
(48 × 20) / (309 × 0,75) = 960 / 231,75 = 4,14 kg → 2,07 pszen. + 2,07 pilzn.

W drugą stronę (sprawdzenie / „policz sprawność"): sprawność = (punkty × L) / (PKL × kg)

1 źródłowe, reszta [verify]

1b · Woda: ile i jak gorąca

grubość zacieru = 2–4 L wody / kg słodu     (roboczo ~3)

To jedyna liczba z tej karty, która jest ze Study Guide („~1-2 L water/lb") i masz ją w SRS od 22.07 (deck T13-mashing). Cieńszy zacier = bardziej odfermentowany; gęstszy = enzymy lepiej chronione przed denaturacją, wygodniejszy do dekokcji.

T_zasypu = T_zacieru + (0,4 / r) × (T_zacieru − T_słodu)
   r = grubość w L/kg,  T_słodu ≈ 20 °C (pokojowa)

Twój Weissbier: 65 + (0,4/3) × (65 − 20) = 65 + 6 = 71 °C.
Na Mocku 2 napisałeś „~70 °C" z wyczucia i było dobrze.
Zimny kadź kradnie ciepło: podgrzej go albo dodaj 1–2 °C.

absorpcja ≈ 1 L/kg słodu · odparowanie ≈ 10–15% /h
woda całkowita = zacierna + wysładzanie

Twój Weissbier: zacierna 4,14 × 3 ≈ 12,4 L · absorpcja ≈ 4,1 L · przed gotowaniem 23 L → po 20 L (13% ✓) · wysładzanie ≈ 14,7 L

⚠ [VERIFY] Study Guide nie ma wzoru na temperaturę wody zasypowej ani na absorpcję/odparowanie – to fizyka + praktyka Palmera, do sprawdzenia w druku (otwarte-pytania/2026-07-28-woda-zacierna-zrodlo.md). Na R0 to prawie na pewno nie jest punktowane – rubryka chce procedury z uzasadnieniem stylowym, nie termodynamiki. Nosisz to, żeby procedura brzmiała jak od piwowara.

musisz umieć z głowy

2 · FG i odfermentowanie

odferm. % = (punkty OG − punkty FG) / punkty OG
punkty FG  = punkty OG × (1 − odferm.)

Typowo 67–77% pozorne. Niskie 67–70 / średnie 71–74 / wysokie 75–78.
Weissbier: (48 − 12) / 48 = 75%

musisz umieć z głowy

3 · ABV

ABV% = (OG − FG) × 131,25

Pełne liczby 1.0xx, nie punkty. (1.048 − 1.012) × 131,25 = 4,7%
Stała bywa podawana jako 131 albo 131,25 – obie są OK.

Palmer drukuje tabelę Ballinga (Tab. 9.1), nie wzór; ×131,25 to standardowe przybliżenie tej tabeli i na egzamin wystarcza.

tu masz furtkę

4 · Goryczka – wzór, który Ci się rozjechał

IBU = gramy × %AA × wykorzystanie × (10 / litry)

Czynnik, który zgubiłeś na Mocku 2: %AA. Napisałeś 15 = (0,25 × 10 × X)/20 – brakowało × 4.

Weissbier 20 L, 15 IBU, Hallertauer Mittelfrüh 4% AA, wykorzystanie 25%:
15 = X × 4 × 0,25 × (10/20) = 0,5X → X = 30 g

Wykorzystanie maks. ok. 0,28; spada przy wyższej gęstości brzeczki, rośnie z czasem gotowania. Metryka: F = 10. Imperialnie (oz, gal): F = 75.

FURTKA: HBU (= AAU) = waga × %AA

Rubryka R0 przyjmuje goryczkę „in IBUs OR HBUs" [src: Study Guide T14, potwierdzone w RTP]. Jak wzór ucieka – podajesz HBU i idziesz dalej. Nigdy nie bazgrolisz. Uwaga na skalę: HBU liczy się konwencjonalnie w uncjach (1,5 oz × 5% = 7,5 HBU), więc albo podaj oz, albo podaj wprost IBU.

nie licz – opisz

5 · Barwa SRM

MCU = Σ[ kg × °L ] / litry        (proporcjonalnie)
SRM = 1,4922 × MCU^0,6859         (Morey)

Potęgi nie zrobisz na kalkulatorze czterodziałaniowym. Study Guide (T14) dopuszcza słowny opis barwy – i tak zrobiłeś na Mocku 2 („2 SRM, straw") i było dobrze.
Podaj liczbę z zakresu Guidelines + słowo: straw / gold / amber / copper / brown / black.

Przy bardzo jasnych piwach MCU ≈ SRM, więc dla Pilsa/Weissbiera możesz podać MCU i się nie pomylisz.

przelicznik

6 · °P ↔ SG

punkty SG ≈ °P × 4       (przy niskiej gęstości)
SG°PSG°P
1.04010,01.06014,7
1.04811,91.07017,0
1.05012,41.08019,3

Projektuj w °P/PKL/kg/L jak zawsze – raportuj OG/FG w SG, bo Guidelines i pytanie R0 są w SG.

zanim oddasz R0

7 · Checklista – 30 sekund

  1. Batch size podany? (bez niego reszta wisi w powietrzu)
  2. OG, FG, IBU/HBU, SRM – wszystkie cztery, w zakresie Guidelines, nie na krawędzi
  3. Matematyka WIDOCZNA – wpisz działanie, nie sam wynik (40% bloku)
  4. Każdy składnik ma ilość – łącznie z chmielem (na Mocku 2 gramów nie było)
  5. Każdy składnik ma „dlaczego" – jedno zdanie na styl
  6. Proces: zaciernie → pakowanie, z uzasadnieniem stylowym przy każdym kroku

Wagi bloku: opis stylu 15 · parametry 15 · składniki 40 · proces 30.