R0 – karteczki na biurko
Wszystkie wzory zweryfikowane wobec wiki/formulas/recipe-calculation-formulas.md
(drukowany Palmer „Jak warzyć piwo", metryczny) + BJCP Study Guide. Metryka: kg / L / PKL.
1 · Zasyp z docelowego OG – koń roboczy R0
kg = (punkty OG × litry) / (PKL × sprawność)
Punkty OG = część dziesiętna × 1000. OG 1.048 → 48 punktów.
Sprawność domyślna 75% (Palmer: średnia dla piwowara domowego przy batch sparge).
| PKL (max yield, Tab. 18.4) | |
|---|---|
| Pilzneński / lager / pszeniczny | 309 |
| Roasted barley | 300 |
| Crystal 15 / Crystal 75 / czekoladowy | 292 / 284 / 284 |
Weissbier 20 L, OG 1.048, 75%:
(48 × 20) / (309 × 0,75) = 960 / 231,75 = 4,14 kg → 2,07 pszen. + 2,07 pilzn.
W drugą stronę (sprawdzenie / „policz sprawność"):
sprawność = (punkty × L) / (PKL × kg)
1b · Woda: ile i jak gorąca
grubość zacieru = 2–4 L wody / kg słodu (roboczo ~3)
To jedyna liczba z tej karty, która jest ze Study Guide („~1-2 L water/lb")
i masz ją w SRS od 22.07 (deck T13-mashing). Cieńszy zacier = bardziej
odfermentowany; gęstszy = enzymy lepiej chronione przed denaturacją, wygodniejszy do dekokcji.
T_zasypu = T_zacieru + (0,4 / r) × (T_zacieru − T_słodu) r = grubość w L/kg, T_słodu ≈ 20 °C (pokojowa)
Twój Weissbier: 65 + (0,4/3) × (65 − 20) = 65 + 6 = 71 °C.
Na Mocku 2 napisałeś „~70 °C" z wyczucia i było dobrze.
Zimny kadź kradnie ciepło: podgrzej go albo dodaj 1–2 °C.
absorpcja ≈ 1 L/kg słodu · odparowanie ≈ 10–15% /h woda całkowita = zacierna + wysładzanie
Twój Weissbier: zacierna 4,14 × 3 ≈ 12,4 L · absorpcja ≈ 4,1 L · przed gotowaniem 23 L → po 20 L (13% ✓) · wysładzanie ≈ 14,7 L
⚠ [VERIFY] Study Guide nie ma wzoru na temperaturę wody zasypowej ani na
absorpcję/odparowanie – to fizyka + praktyka Palmera, do sprawdzenia w druku
(otwarte-pytania/2026-07-28-woda-zacierna-zrodlo.md). Na R0 to prawie na pewno nie
jest punktowane – rubryka chce procedury z uzasadnieniem stylowym, nie termodynamiki.
Nosisz to, żeby procedura brzmiała jak od piwowara.
2 · FG i odfermentowanie
odferm. % = (punkty OG − punkty FG) / punkty OG punkty FG = punkty OG × (1 − odferm.)
Typowo 67–77% pozorne. Niskie 67–70 / średnie 71–74 / wysokie 75–78.
Weissbier: (48 − 12) / 48 = 75% ✓
3 · ABV
ABV% = (OG − FG) × 131,25
Pełne liczby 1.0xx, nie punkty. (1.048 − 1.012) × 131,25 = 4,7%
Stała bywa podawana jako 131 albo 131,25 – obie są OK.
Palmer drukuje tabelę Ballinga (Tab. 9.1), nie wzór; ×131,25 to standardowe przybliżenie tej tabeli i na egzamin wystarcza.
4 · Goryczka – wzór, który Ci się rozjechał
IBU = gramy × %AA × wykorzystanie × (10 / litry)
Czynnik, który zgubiłeś na Mocku 2: %AA.
Napisałeś 15 = (0,25 × 10 × X)/20 – brakowało × 4.
Weissbier 20 L, 15 IBU, Hallertauer Mittelfrüh 4% AA, wykorzystanie 25%:
15 = X × 4 × 0,25 × (10/20) = 0,5X → X = 30 g
Wykorzystanie maks. ok. 0,28; spada przy wyższej gęstości brzeczki, rośnie z czasem gotowania. Metryka: F = 10. Imperialnie (oz, gal): F = 75.
FURTKA: HBU (= AAU) = waga × %AA
Rubryka R0 przyjmuje goryczkę „in IBUs OR HBUs" [src: Study Guide T14, potwierdzone w RTP]. Jak wzór ucieka – podajesz HBU i idziesz dalej. Nigdy nie bazgrolisz. Uwaga na skalę: HBU liczy się konwencjonalnie w uncjach (1,5 oz × 5% = 7,5 HBU), więc albo podaj oz, albo podaj wprost IBU.
5 · Barwa SRM
MCU = Σ[ kg × °L ] / litry (proporcjonalnie) SRM = 1,4922 × MCU^0,6859 (Morey)
Potęgi nie zrobisz na kalkulatorze czterodziałaniowym. Study Guide (T14)
dopuszcza słowny opis barwy – i tak zrobiłeś na Mocku 2 („2 SRM, straw") i było dobrze.
Podaj liczbę z zakresu Guidelines + słowo: straw / gold / amber / copper / brown / black.
Przy bardzo jasnych piwach MCU ≈ SRM, więc dla Pilsa/Weissbiera możesz podać MCU i się nie pomylisz.
6 · °P ↔ SG
punkty SG ≈ °P × 4 (przy niskiej gęstości)
| SG | °P | SG | °P |
|---|---|---|---|
| 1.040 | 10,0 | 1.060 | 14,7 |
| 1.048 | 11,9 | 1.070 | 17,0 |
| 1.050 | 12,4 | 1.080 | 19,3 |
Projektuj w °P/PKL/kg/L jak zawsze – raportuj OG/FG w SG, bo Guidelines i pytanie R0 są w SG.
7 · Checklista – 30 sekund
- Batch size podany? (bez niego reszta wisi w powietrzu)
- OG, FG, IBU/HBU, SRM – wszystkie cztery, w zakresie Guidelines, nie na krawędzi
- Matematyka WIDOCZNA – wpisz działanie, nie sam wynik (40% bloku)
- Każdy składnik ma ilość – łącznie z chmielem (na Mocku 2 gramów nie było)
- Każdy składnik ma „dlaczego" – jedno zdanie na styl
- Proces: zaciernie → pakowanie, z uzasadnieniem stylowym przy każdym kroku
Wagi bloku: opis stylu 15 · parametry 15 · składniki 40 · proces 30.